İzmir Barosu Adli Yardım: Avukat Ücretini Karşılayamıyorsanız Ne Yapabilirsiniz?
Başvuru yeri, istenen belgeler ve sık karıştırılan iki ayrı “adli yardım”
Adliye koridorlarında sık duyduğum bir cümle var: “Avukat tutacak param yok, o yüzden davayı açamıyorum.” Bu cümleyi kuran kişilerin büyük kısmı, hukukun bu durum için bir yol öngördüğünü bilmiyor. İzmir’de bu yolun adresi İzmir Barosu Adli Yardım Bürosu.
Bu yazıda adli yardımın ne olduğunu, kimlerin yararlanabileceğini, İzmir’de başvurunun nereye ve hangi belgelerle yapıldığını sade bir dille anlatmaya çalışacağım. Bilgileri İzmir Barosu’nun kendi sayfalarından ve ilgili kanun maddelerinden derledim; uygulamada değişiklik olabileceğini, başvurudan önce büroyu telefonla aramanın iyi bir fikir olduğunu da baştan söyleyeyim.
Adli yardım nedir?
1136 sayılı Avukatlık Kanunu, avukatlık ücretini ve yargılama giderlerini karşılama imkânı olmayan kişilere avukatlık hizmeti verilmesini barolara görev olarak vermiştir. Türkiye Barolar Birliği Adli Yardım Yönetmeliği de amacı şöyle tarif eder: hak arama özgürlüğünün önündeki engelleri aşmak ve bu özgürlüğün kullanımında eşitliği sağlamak.
Kısacası, maddi durumu yüzünden avukatsız kalan birine baro tarafından bir avukat görevlendirilir. Avukatın ücreti başvurucudan alınmaz.
Sık karıştırılan nokta: iki ayrı adli yardım var
Uygulamada en çok karışan konu bu, o yüzden ayrı bir başlık açmak istedim.
Baronun adli yardımı (avukat görevlendirmesi): Avukatlık Kanunu’na dayanır. Başvuru baroya, yani İzmir’de İzmir Barosu Adli Yardım Bürosu’na yapılır. Sonuçta size bir avukat atanır.
Mahkemenin adli yardımı (harç ve masraf muafiyeti): Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 334 ve devamı maddelerinde düzenlenir. Kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zorlaştırmadan yargılama giderlerini ödeyemeyecek durumdaki kişi, talebinde haklı görünüyorsa harç ve masraflar için bu imkândan yararlanabilir. Bu talep baroya değil, davaya bakacak mahkemeye yapılır.
İkisi birbirinin alternatifi değil, çoğu zaman birlikte gerekir. Baro size avukat atar; avukatınız da gerekirse mahkemeden harç ve masraflar için adli yardım ister.
Kimler yararlanabilir?
İzmir Barosu’nun açıklamasına göre iki koşul aranıyor:
- Avukatlık ücretini ve diğer yargılama giderlerini karşılama imkânının bulunmaması,
- Başvurunun haklı olduğunun, eldeki belgelerle gösterilebilmesi.
İkinci koşul önemli. Avukatlık Kanunu’nun 178. maddesi, adli yardım isteyen kişinin isteminde haklı olduğunu delilleriyle kanıtlaması gerektiğini söyler. Yani “maddi durumum kötü” demek tek başına yetmez; uyuşmazlığa dair elinizde ne varsa (sözleşme, yazışma, tebligat, varsa açılmış dava dosyası) yanınızda götürmeniz gerekir.
İstenen belgeler
İzmir Barosu Yönetim Kurulu kararıyla belgelerin büyük kısmının e-Devlet üzerinden alınması kabul edilmiş. Bu yüzden başvurudan önce e-Devlet şifrenizin olması gerekiyor; şifre PTT şubelerinden alınabiliyor.
Get Av. Yağmur Tahtasız’s stories in your inbox
Join Medium for free to get updates from this writer.
Baronun sayfasında listelenen belgeler şunlar:
- T.C. kimlik kartı fotokopisi
- Nüfus kayıt örneği
- Yerleşim yeri (ikametgâh) belgesi
- Araç kaydı sorgulama sonucu
- Tüm Türkiye genelindeki taşınmaz kaydı sorgulama sonucu
- Çalışıyorsanız maaş bordrosu veya gelir belgesi; çalışmıyorsanız SGK 4A, 4B, 4C kayıt çıktısı
- Gelir testi sorgulama sonucu
- Çiftçi kayıt sistemi ve Tarım ve Orman Bakanlığı sorgulamaları
- Alacaklı ve borçlu olduğunuz icra dosyaları sorgulama sonucu
- Mevduat veya katılım fonu hesabı bulunan bankaların sorgulama sonucu
- Sahibi, ortağı veya yetkilisi olduğunuz işletme ve şirketler sorgulama sonucu
- Son iki yıl içinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’na başvurup başvurmadığınızı gösteren sosyal yardım bilgileri çıktısı
- Açılmış bir dava varsa dosyanın fotokopisi
Liste uzun görünüyor ama çoğu e-Devlet’te birkaç dakikada alınan çıktılar. Hepsini tek bir dosyada toplayıp gitmek, büroda geçen süreyi ciddi biçimde kısaltıyor.
Başvuru nereye yapılır?
İzmir Büyükşehir Belediyesi sınırları içindeyseniz başvuru, İzmir Adliyesi C Blok, 1. kat, 102 numaralı odadaki İzmir Barosu Adli Yardım Ön Bürosu’na yapılıyor. İlçelerde ise baronun ilçe temsilcilerine başvurmak mümkün; temsilcilerin listesi baronun internet sitesinde yer alıyor.
Baronun paylaştığı iletişim bilgileri:
- Adli Yardım Bürosu: (232) 461 67 82 ve (232) 463 00 14, dahili 140–144
- Adli Yardım Ön Hizmet Bürosu: (232) 461 11 06
- E-posta: adliyardim@izmirbarosu.org.tr
Başvurudan sonra ne oluyor?
Başvurunuz kaydedildikten sonra sizinle bir ön görüşme yapılıyor. Bu görüşmede bir adli yardım görüşme formu dolduruluyor ve size bir taahhütname imzalatılıyor. Büro, belgeleri ve anlattıklarınızı değerlendiriyor; koşulları taşıdığınız anlaşılırsa dosyanız için bir avukat görevlendiriliyor.
Görevlendirilen avukat, dosyayı sizin seçtiğiniz bir avukat gibi takip eder. Görüşmelere zamanında gitmek, istenen belgeleri geciktirmeden ulaştırmak ve adres ya da telefon değişikliğini bildirmek de sizin sorumluluğunuzda.
Ceza davalarında durum farklı: CMK görevlendirmesi
Ceza soruşturması veya kovuşturmasında ise adli yardım bürosuna gitmeniz gerekmez. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 150. maddesine göre şüpheli veya sanık müdafi seçecek durumda olmadığını söylerse, talebi üzerine baro tarafından bir müdafi görevlendirilir. Şüpheli veya sanık çocuksa, kendini savunamayacak derecede malulse ya da sağır veya dilsizse ve bir müdafii yoksa, talep aranmaksızın müdafi atanır. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda da aynı kural uygulanır.
Bu görevlendirmeler karakol, savcılık veya mahkeme aracılığıyla baronun CMK birimi üzerinden yapılır. Yani gözaltındaysanız ya da ifade vermeye çağrıldıysanız, avukat istediğinizi ve kendiniz seçecek durumda olmadığınızı söylemeniz, baroya bildirim yapılması için yeterlidir.
Son bir not
Adli yardım bir lütuf değil, kanunla tanınmış bir hak. Ekonomik durumu yüzünden hakkını arayamayan biri olduğunu düşünüyorsanız, belgelerinizi toplayıp İzmir Barosu Adli Yardım Bürosu’na başvurmaktan çekinmeyin. Süreli işlerde (itiraz, cevap, dava açma süreleri) zaman kaybetmemek için başvuruyu erken yapmak önemli; baroya başvurmuş olmanın bu süreleri kendiliğinden durdurmayabileceğini unutmayın.
Boşanma, nafaka, işçilik alacakları, idari işlemler gibi konularda süreler ve dava şartları hakkında yazdığım diğer bilgilendirici notlara kişisel sitemden ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Av. Yağmur Tahtasız
İzmir Barosu
